Lf rum plnetum

Halldr Laxness 1937
Rithfundurinn Alan Bennett segir fr v ritgerasafninu The Uncommon Reader a konunglegur bkavrur Elsabetar Bretadrottningar hafi haldi a henni skldsgum eftir Jane Austen en drottning hafi ekki kunna a meta r, v hn var svo htt yfir alla landa sna hafin a hn skildi ekki yfirstttartogstreituna sem knr framvindu bka Austen a miklu leyti. Hann lsir v svo a r sessi drottningar hafi persnurnar veri svo fjarlgar a r voru sem maurar og frsgnin v frileg en ekki skemmtun.

essi saga er ekki rifju upp til a gera lti r Bretadrottningu, staa hennar er ekki hennar sk nema a litlu leyti. a er ekki heldur sta til a gera lti r menntamnnum sem skilja ekki aluflk, hsklafru flki sem skilur ekki hva almenningur er a hugsa, a hverju hann leitar og hvers hann krefst. rtt fyrir a skilningsleysi hafa mennta- og listamenn aftur mti iulega leitast vi a n til almennings, en me misjfnum rangri. Sj til a mynda Halldr Laxness ar sem hann stendur me flgum snum Kommnistaflokki slands Akureyri sumari 1937; essi snyrtilegi fagurkeri, sem alltaf var bsperrtur og glsilegur top notch-skm stendur eilti hokinn hnjm, me hendur vsum flaksandi gabardnfrakka gerir v a vera sem verkamannslegastur. a er eins og hann s a segja: Sji mig, verkamanninn!

eim tma, fjra ratug sustu aldar og fram eftir ldinni, voru kommnistar a berjast fyrir aluna, fyrir verkamennina, en deildu ekki kjrum me henni, komnir af aluflki en komnir annan sta, anna umhverfi og oftar en ekki ornir menningarlega sinnair heimsborgarar sem skildu ekki alumenn og -konur og lfsbarttu eirra. Hugsjnir knu essa menn fram, en lf verkamannsins var eim fjarlgt, lkara lfi annarri plnetu en eim veruleika sem blasti vi eim Moskva og Kaupinhafn.

Hgimenn elska einstaklinginn en hata almgann, en v er fugt fari me vinstrimenn, ea a hefi maur haldi. Anna kom daginn kjlfar sustu kosninga ar sem vinstriflokkar guldu afhro. Vinstrisinna mennta- og listaflk hefur nefnilega veri gjarnt a formla lndum snum fyrir a kjsa ekki flokka alunnar, segja hafa gullfiskaminni, eir su haldnir Stokkhlmsheilkenninu, vanakkltir einfeldningar og auveld br illa innrttum stjrnmlamnnum. Samt er a n svo a essir landar okkar eru ekkert ruvsi og engu merkari en s fjrungur jarinnar sem kaus vinstriflokkana.

urnefndri frsgn Bennets kemur fram a me tmanum hafi Bretadrottning lrt a meta Jane Austen eftir v sem hn laist meiri skilning bkmenntum og mannlegri nttru. Vonandi last beiskir slenskir vinstrimenn meiri skilning mannlegri nttru og n aftur sambandi vi slenska alu.

myndinni er Halldr Laxness Akureyri sumari 1937. Me honum eru Einari Olgeirsson og Steingrmur Aalsteinsson, sem buu sig fram fyrir Kommnistaflokk slands. Einari ni kjri en Steingrmur ekki. Ingibjrg Einarsdttir tk myndina.


Tungli allt r tmum osti

S tungli allt r tmum osti
talsvert held g a a kosti
A Grand Day Out
hljmai leikritinu Ferinni til Limb eftir Ingibjrgu Jnsdttur sem frumsnt var jleikhsinu vori 1964. v segir fr fer msasystkinanna Magga og Mllu til plnetunnar Limb, sem er mija vegu milli jarar og tunglsins, en Magga litla langar til a komast til tunglsins og ostinn sem ar s a finna.

A einhver tri v a tungli s r osti er gjarnan nota til a gera gys a vikomandi ea a sna fram barnaskap, enda dettur engum hug a slk og vlk della geti veri snn; vsindin hafa snt okkur fram a tungli s r tmu grjti. A v sgu lifir allskyns fjarstu- og dellutr gu lfi okkar upplstu ld, hvort sem a er tr kkoshnetuolu, agave-srp og a a Bandarkjamenn hafi sjlfir sprengt upp tvturnana, tti vi blusetningar ea sannfring um a a s ekki a hitna jrinni og ef svo er s a rugglega ekki mannkyni a kenna.

Segjum sem svo a hpur manna taki a efast um a a tungli s r grjti. Sji bara, segja eir, a er mysulitt og ar af leiir: a er r osti! eir gtu lka gripi til rksemda vi: Til eru heimildir um a tungli hafi veri r osti landnmsld og ar af leiir: a er r osti dag! g er ekki vafa um a hgt vri a finna fjlda manna sem myndu skrifa undir slka stahfingu, ekki sst ef hn vri sett upp netinu.

Fjlmilar myndu eflaust gefa slkum fullyringum gaum og takt vi misskili hlutleysishlutverk myndu au gefa ostatrarmnnum sama plss fjlmilum og raunhyggjumnnum. hvert sinn sem rtt vri um tungli vi stjarnvsindamann yrfti lka a hafa tunglostafring me. Fyrir viki fengi almenningur hugmynd kollinn a a vri umdeilt hvort tungli vri r grjti og tilgtan um a a vri r osti vri jafn lkleg.

Ofangreint hljmar kannski eins og hver nnur vla, en sr sta raunveruleikanum egar loftslagsvsindi eru annars vegar. eim frum fr hvr minnihluti mta plss fjlmilum og eir sem rannsaka hafa mli og komist a eirri niurstu a a fari hlnandi heiminum og a s a miklu ea mestu leyti af okkar vldum.

Umrur um a hvort a s a hitna heiminum ea ekki rast nori einna helst af plitskum skounum og vestan hafs skiptir lka mli hverrar trar vikomandi er. llu argarasinu gleymist a 97% loftslagssrfinga eru sammla um a veurfar fari hlnandi af manna vldum. 3% rast vi fyrir einhverjar sakir, sumir sjlfsagt vegna ess a a vri svo indlt ef tungli vri r tmum osti v:

yri Mllu magi str
og Maggi ekki lengu mjr.

( myndinni sjst ostatrarmaurinn Wallace og ostatrarhundurinn Gromit ga sr tunglosti tunglinu.)

Mann- og kvenfyrirlitning

Jean-Paul Sartre og Simone de BeauvoirEitt af helgiritum unglingsra minna var bkin One-Dimensional Man eftir ska heimspekinginn Herbert Marcuse. eim tma, upphafi ttunda ratugarins, var annar hver maur a blaa Marcuse, tt ekki hafi skilningurinn verkinu kannski veri kja mikill. g man a mr tti a flott greining kaptalismanum a neyslusamflagi hans muni sl almgans felast varningi, blum, steregrjum (hva er a annars), pallarahsi og eldhstkjum. (Vst er etta einfldun en lka a vera a.)

v er etta rifja upp hr a g rakst One-Dimensional Man bkab fyrrakvld og fr a fletta henni mr til gamans. ar var margt sem hefur ekki staist tmans tnn og inn milli gullkorn eins og borganleg tilvitnun annan mikinn marxista, Jean-Paul Sartre. Sartre var samtmamaur Marcuse, nokkru yngri , og eirra skoanir lgu saman a mrgu leyti. Tilvitnunin sem Marcuse tnir til er r ritinu Critique de la raison dialectique og fjallar um ertska drauma kvennanna vi vlina. g man ekki eftir a hafa teki srstaklega eftir henni snum tma, en g tk eftir henni nna og srstaklega kvenfyrirlitningunni sem bj undir.

Vst er innbyggt fri Marcuse, lkt og svo oft vinstrimennsku, lti lit almganum, sem hann og arir marxistar vildu vernda fyrir vondu kaptalistunum, en litu um lei niur fyrir stttvsi, menntunarskort og smborgaraskap. Minna hefur fari fyrir umru um a hvernig elislg kvenfyrirlitning ess tma smitaist inn byltingarfrin.

Svonefnd '68-kynsl tignai Sartre sem spmann og hann st lka me byltingarsinnuum ungmennum gtum Parsar lok sjunda ratugarins. Sagan hefur leitt ljs a tt hann hafi veri merkilegur sinn htt var sambliskona hans og sluflagi gegnum rin, Simone de Beauvoir, mun nmari a sem fram fr. Hn s a sem var, a vinstrihreyfingu ess tma var barist fyrir frelsi, og frelsi karla, en a var enn langt land a konur fengju a njta ess frelsis: Karlar fluttu rur, en konur vlrituu r. Karlar stu spukssum og ruplti, en konurnar voru inni eldhsi a ba til kaffi, er haft eftir Beauvoir, og a var ekki fyrr en konurnar ttuu sig v a r yrftu a hrinda af sta eigin byltingu a hjlin tku a snast: g skildi a loks a konur gtu ekki vnst ess a frelsun eirra myndi spretta af almennri byltingu, r yrftu a hrinda af sta eigin byltingu. Karlar voru alltaf a segja eim a arfir byltingarinnar gengju fyrir og sar myndi rin koma a eim.

ess m geta a lokum a lykilrit Beauvoir, Hitt kyni, Le Deuxieme Sexe, kom t fyrir rmum 60 rum. Franska dagblai Le Monde nefndi hana elleftu merkustu bk sustu aldar samantekt sem birtist um sustu aldamt. arnim@mbl.is

Fiska gruggugu vatni

Angst essen Seele auf
ttinn nagar slina er titill kvikmynd eftir ska kvikmyndasmiinn Rainer Werner Fassbinder. Myndin segir fr Emmi, ekkju mijum aldri, sem kynnist Ali, marokkskum farandverkamanni sem er tuttugu rum yngri.

ttinn nagar slina er titill kvikmynd eftir ska kvikmyndasmiinn Rainer Werner Fassbinder. Myndin segir fr Emmi, ekkju mijum aldri, sem kynnist Ali, marokkskum farandverkamanni sem er tuttugu rum yngri. au fella hugi saman og giftast vi litla hrifningu barna hennar og ngranna, en allt fer vel a lokum, ea ltur t fyrir a minnsta kosti lok myndarinnar.
Heiti kvikmyndarinnar er eftir setningu sem Ali ltur falla egar au eru a glma vi fordma fjlskyldu Emmi og ngranna (hann segir reyndar sinni farandverkamannasku Angst essen Seele auf sem ir orrtttti ta sl upp) og or a snnu v ttinn nagar sl hans og Emmi. Hann nagar ekki sur slir eirra sem tortryggja au og fyrirlta fyrir aldursmuninn og eins fyrir svinnu a hvt kona s a taka saman vi ungan eldkkan farandverkamann.

essi mynd Fassbinders var frumsnd ytra fyrir hlfum fjra ratug, egar straumur innflytjenda barst til skalands fr Tyrklandi og Norur-Afrku, og hr landi ekki lngu sar kvikmynda- ea listaht. Hn var mr mjg minnisst og er enn enn mr var einmitt huga til hennar egar g las ummli Angelu Merkel skalandskanslara um a fjlmenningarsamflagi hefi mistekist algjrlega, eins og hn orai a.

Merkel er sjlfsagt ekki ttaslegin alvru en hn er a nta tta annarra sr til plitsks framdrttar, gerir t tta, spilar jerniskennd kjsenda, tir undir hatur til a nla sr atkvi. a hafa stjrnmlamenn gert alla t um allan heim, enda auveldara a sameina flk um tta en hugsjnir og auveldara a vihalda ttanum en hugsjnaeldi, v ttann m nra me lygi.

a er vandlifa eim tmum egar vanekking er orin a skoun og fordmar a rkum, en a er einmitt a sem vi bum vi n um stundir. ttinn hefur teki vldin plitskri umru Evrpu, tti vi atvinnuleysi, tti vi gjaldrot og tti vi tlendinginn, hinn kunnuga, ann sem er ruvsi.

Stjrnmlamanna er iulega siur a skara eld a ttanum, ta undir fordma gegn litu flki, gegn samkynhneigum, gegn mslimum, gegn llum eim sem eru ekki eins og vi og vilja kannski ekki vera eins og vi. Vopn eirri barttu er hlfsannleikur og sannindi, della sem dreift er um netheima og kjtheima og menn ta upp hver eftir rum, hvort sem a eru atvinnulausir verkfringar, fyrrverandi sjmenn, alingismenn, slenskukennarar tlndum ea barnakennarar uppi slandi. Saman vi essa grttu blndu hrrum vi san vnum skammti af tta vi breytingar hv skyldum vi breyta nokkru essum besta heimi allra heima? Af hverju getur ekki allt veri eins og a var?

slensk mlstefna - breytingartillaga

slenska er tunguml landsins. Tungan er sameign jarinnar. Henni m ekki breyta nema me leyfi Mlnefndar.

( tilefni vitals vi Gurnu Kvaran Morgunblainu dag.)


Hvenr er Kani Kani?

kaninn.jpgrtt fyrir unglegt tlit og skurtt man g eftir Kananum gamla, tvarpsst sem rekin var af bandarska herliinu Keflavkur-flugvelli fr 1952. eim rum sem g byrjai a speklera msk var ng af klassk Rkistvarpinu, sem g hlustai og miki , en erfiara a finna arar gerir af tnlist. kom Kaninn sr vel enda var ar a finna kalla eins og Casey Kasem, sem spilai vinsldalista, Wolfman Jack og fleiri mskmenn sem miluu til okkar eirri tnlist sem vinsl var vestan hafs.

eim rum sem g hlustai hva mest Kanann, upphafi ttunda ratugarins, var heilmiki a gerast mskinni og ekki bara popp; bland vi Kool and the Gang, Johnny Cash, Jimmy Buffet og Stevie Wonder fkk maur meira fjr fr Lynyrd Skynrd, Mike Oldfield, Led Zeppelin, Doors, Rolling Stones, Santana, Alice Cooper, Derek and the Dominoes, James Brown og KC and The Sunshine Band (vst voru eir frbrir!).

g rifja etta upp hr kjlfar samtals sem g tti vi gamlan kunningja fyrir stuttu ar sem hann emjai yfir mskinni sem spilu er tvarpstinni Kananum sem byrjai tsendingar nveri. a sem hann hafi helst t stina a setja var a hn var ekki eins og gamli Kaninn, .e. a spila tnlist fr ttunda ratugnum (af einhverjum orskum nefndi hann ekki tnlist fr sjunda ratugnum, n ea eim sjtta egar tsendingar hfust).

kjlfar essa hlustai g Kanann til a grennslast fyrir um hva vri seyi og ekki gat g betur heyrt en a Kaninn anno 2009 vri nkvmlega eins og Kaninn forum, .e. a spila tnlist sem vinslust er hverju sinni. Til gamans kannai g hva vri efst baugi hj eim Kanamnnum, a er tvarpstvum herstvum Bandarkjamanna va Evrpu. ar eru menn vi sama heygarshorni, .e. a spila msk sem er vinslust vestan hafs; listamenn eins og Shakira, Black Eyed Peas, Mariah Carey, Sean Paul og Pink, svo dmi su tekin. A vsu snist mr og heyrist menn vera a spila meira rokk eim stvum en Kananum slenska, en a er alloft frekar reytt inaardt og lti eftirsj a v: Weezer, Bon Jovi, Pearl Jam og Linkin Park.

a er gott a minnast gmlu daganna, en heilbrigt a fagna ekki eim nju. Eitt a besta vi msk er a hn er sbreytileg og eir sem hafa gaman af tnlistinni tnlistarinnar vegna hljta a fagna v a sfellt koma njar stefnur og nir straumar. eir sem rghalda gamalt dt til a reyna a halda skuna ttu a skafa aeins t r eyrunum og gefa ntmanum sjens. Kananum lka.

(Birtist Mogunblainu 24. nvember sl.)


Flknar fjlskyldur

Svo skal dansaFlkin fjlskyldutengsl eru berandi haustbkaflinu; flkin fjlskyldutengsl og einstar mur. a er kannski ekki h prsenta af eim ca. rjtu bkum sem g er binn a lesa af haustflinu sem snst um mur og brn, en a vildi svo til a g las rjr bkur r sem meira og minna gengu t brotin fjlskyldumynstur.

Tengslin eru hvergi flknari en skemmtilegri bk Bjarna Hararsonar, Svo skal dansa, sem segir sgu tveggja kvenna, Sigrar Bjarnadttur Velding og Sesselju dttur hennar, en Sesselja var langamma Bjarna. Sigrur Velding fddist um mija ntjndu ldina og Sesselja skmmu fyrir nstsustu aldamt. Sigrur bj vi mikla ftkt, var eiginlega allslaus og Sesselja tti lti meira, hn hafi bi vi heldur betri kjr en mir hennar, en r ttu bar brn sem r gtu ekki annast - Sigrur gaf fr sr tv brn vegna ftktar og Sesselja tti fimm brn me fjrum mnnum.

Sagan sem Sindri Freysson segir Dttir mra minna segir einnig fr brnum sem vera viskila vi mur snar, ea rttara sagt mur sem vera a segja skili vi brn sn skum ftktar og astuleysis, v okkur hafi heldur mia fram tma, komnir vel inn tuttugustu ldina, var ftktin litlu minni og sst dr r v a ungar stlkur ltu fallerast - feurnir lti anna en sisgjafar sem eru r sgunni a getnai loknum.

Sagan hans Sindra segir fr stlku sem tvr mur, ara lffrilega og hina sem elur hana upp. Sagan er ekki eins einfld og virist vi fyrstu sn, v lffrileg mir stlkunnar tti sr anna lf; hfst r ftkt fyrir vestan a vera eiginkona stndugs Englendings ur en hn hrkklaist til slands a nju, var a skilja barn eftir ar ytra og san a lta fr sr anna.

Bk Sindra er mun flknari sm en hr er gefi til kynna, en hluti hennar rmai svo vel vi bkina hans Bjarna a mr fannst r renna saman kafla.

rija bkin sem g las lotunni var einnig um konu sem var a gefa fr sr barn, ea rttara sagt var svipt barni snu, v bkin hans Bergsveins Birgissonar um hugarfar ka hefst ar sem foreldrar ungrar stlku nnast hrekja hana a heiman og svipta hana barninu. henni er mesta klisjusmin, bi hva varar rlg murinnar og svo barnsins, en sagan er lka allt annars elis.

(Birtist Morgunblainu 1. nvember sl. Myndin: Kiddi, Setta, Kristbjrg og Sjana koma fyrir frbrri bk Bjarna Hararsonar Svo skal dansa.)

Sterkar konur skast

Sterk konaa eru vitekin sannindi bkatgfu a hinn dmigeri lesandi er kona mijum aldri, hugasm um menningu og oftar en ekki langsklagengin. rtt fyrir a er bkmenntahef okkar enn karllg; blessunarlega s sjatna fli af mulegum roskasgum ungra karla sem tlai okkur lifandi a drepa fyrir nokkrum rum, er ftt um sterkar konur a pakka inn fyrir essi jl.

a kemur sjlfu sr ekki vart a lti fari fyrir konum sem sgupersnum; af eim slensku skldverkum sem g hef lesi undanfarinn mnu ea svo eru karlar gum meirihluta 38 mti 19.

Flestar karlabkanna eru roska- og barttusgur karla sem urfa a komast a v hverjir eir eru (ea hverjir eir voru), en inn milli eru lka bkur sem eru me sterkum konum ea stlkum aalhlutverki, til a mynda Svo skal dansa eftir Bjarna Hararson, ar sem umkomulausar konur bogna en brotna ekki, og eins sgunni hans Sindra, Dttir mra minna, ar sem helstu sgupersnur eru konur sem takast vi mikil og erfi rlg.

eru eiginlega upp taldar sterkar konur fyrir essi bkajl, og r eru boi karla.

bkum kvenna birtast meiri gufur, nefni sem dmi pasturslitla aalpersnu Blmanna fr Ma eftir Hln Agnarsdttur, og hfupersnu Hins fullkomna landslags Rgnu Sigurardttur sem er ttalegur veifiskati (veifiskata?); hefur lti sem ekkert frumkvi hn s alltaf a setja sig skylmingastellingar (enda eru skylmingar ntmans eli snu varnarrtt).

Ga elskhuganum hennar Steinunnar eru rjr veigamiklar persnur, forvitnilegur karl, kona sem ist hann fyrir einhverjar sakir og svo gelknir, fnt efni sterka sgupersnu, vel menntu, gfu og kvein, en svo kemur a ljs bkinni a hn rir ekkert frekar en gullhamra fr karlinum og egar eir loks koma er lfi hennar loki.

Kristin Marja kemst eiginlega einna best fr essu llu saman Karlsvagninum, hn s frekar a velta fyrir sr kynslabili en bili milli karla og kvenna eru konurnar heilar og saga eirra trverug.

Svo verur ekki anna sagt en a s Auur djpga sem birtist samnefndri bk Vilborgar Davsdttur s miki kjarnakvendi. g b spenntur eftir framhaldinu.

(Birtist Morgunblainu 22. nvember sl.)


Papprinn kvaddur

Rocket eBookFyrir hlfum rum ratug lt breski hnnuurinn og frimaurinn Malcolm Garret au or falla vitali vi Morgunblai a bkin vri reltur upplsingamiill. Hann var meal annars a rifja upp sams konar yfirlsingu og hann hafi sett fram nokkrum rum ur og vakti talsvera athygli og deilur Bretlandi. Bkin lifir enn sem miill skemmtunar og frleiks mislegt bendi til ess a dagar hennar su taldir, a minnsta nverandi mynd.

Yfirlsing Garrets beindist a umbum en ekki innihaldi; hann var a fjalla um pappr, ef svo m segja, v hann s fyrir sr a tlvutknin byi upp svo mikla mguleika framsetningu efni a papprinn hlyti a lta undan sga. eir sem helst hafa gagnrnt slka og vlka spdma gleyma v lka oft a bkur eru meira en papprsstaflar, a er innihaldi sem skiptir mli fallega bin bk s listmunur sjlfu sr.

Eitt af eim fyrirtkjum sem mestum rangri hefur n netverslun er bkaverslunin Amazon, sem selur reyndar allt milli himins og jarar dag. Eigandi fyrirtkisins, Jeff Bezos, setti a af sta vegna huga sns verslun, en ekki bkahuga; Bezos vildi hasla sr vll netinu og kva a velja ann varning sem hentai best a selja ar - bkur; auvelt a geyma, auvelt a senda, vara sem flk arf ekki endilega a handfjatla og ar fram eftir gtunum. v ljsi, .e. a Bezos s ekki bundinn pappr neinum tilfinningabndum, kemur v vntanlega ekki vart a hann hafi s mguleika felast v a yfirgefa papprinn, fara a selja bkur rafrnu formi.

Eitt af v sem stai hefur svonefndum rafbkum fyrir rifum er a a er erfitt a keppa vi pappr egar gindi eru annars vegar; a er gilegt a lesa svart letur af hvtum pappr, ekki arf srstakan bna til a lesa bkur annan en ann sem okkur er nttrlegur, ekki srstaka tkniekkingu nema sem vi tileinkum okkur sem brn (lestrarkunntta), ekki arf a hlaa bkur, r ola talsvert hnjask (meal annars a digna), hgt er a hnoa kilju vasa og hgt er a lesa bk dag sem prentu var fyrir 500 rum.

Sumt af essu verur seint jafna, a er til a mynda ekki fyrirsjanlegt a rafbkur geti virka n rafmagns, en tkninni hefur fleygt svo fram a rafbkur eru bi handhgar og hentugar og svo hafa r lka upp mislegt a bja sem papprsbkin hefur ekki; hgt er a hafa margar bkur einu rafbk (jafnvel sundir bka - hentugt fyrir sklanemendur), sumar rafbkur er hgt a nota myrkri, hgt er a stkka og minnka letur, hgt a leita sumum bkanna og skrifa minnispunkta n ess a skemma "bkina" og svo m nota margar rafbkur fyrir sitthva fleira, til a mynda spila msk ef vill.

Rocket eBookRmur ratugur er san fyrstu rafbkurnar komu almennan marka, a minnsta keypti g fyrstu rafbkina 1999, Rocket eBook, sem er enn nothf, hn hafi viki fyrir nrri bkum (fyrst GEB 1150 og san Sony Reader). Rocket eBook var fyrsta rafbkin sem ni einhverri tbreislu, en var aalmli hvernig hgt vri a koma veg fyrir a s sem keypti rafbk gti mila henni til annarra; .e. hver bkin var bundin vi rafbk ess sem keypti hana. eim tma, fyrir um ratug, deildu menn lka um tekjuskiptinu og olli v meal annars a rafbkur voru sst drari en innbundnar bkur, svo einkennilegt sem a kann a virast.

nstu rum birtust reglulega frttir um a n vri etta alveg a koma, n myndu rafbkur sl gegn, en allt kom fyrir ekki. meira a segja Microsoft lagi tugmilljnir run og kynningu hugbnai til a lesa slkar bkur (Microsoft Reader) og tlai a n markanum undir sig. a var ekki fyrr en Sony kynnti til sgunnar Sony Reader (PRS-500) a hjlin tku a snast (PRS-500 kom marka hausti 2006, PRS-505 kom 2008 og PRS-700 sama r).

Sony var fljtlega aal rafbkin og reyndar nnast eina rafbkin sem skipti mli, ea ar til Kindle kom til sgunnar.

a tti nnast s manns i egar Amazon kynnti sna rafbk nvember 2007, Kindle. Menn fundu henni flest til forttu, hn vri ljt og dr og svo myndi enginn bkavinur sleppa hendi af papprnum. Fljtlega kom ljs a bkahugamenn eru ekki endilega papprshugamenn v Kindle var svo vel teki a tki seldist upp fyrstu fimm tmunum og lng bi var eftir fleiri rafbkum. N tgfa kom svo marka sl. haust, heitir einfaldlega Kindle 2, og verulega endurbtt, ynnri og flugri, me betri skj og meira minni (rmar um 1.500 bkur). Amazon hefur ekki gefi t hve margar rafbkur fyrirtki hefur selt, en samkvmt upplsingum sem birtust TechCrunch gst sl. hfu selst um 240.000 eintk, sem er langt umfram spdma, en rtt er a geta ess a Kindle fst ekki utan Bandarkjanna. Til samanburar m geta ess a af Sony Reader hfu selst 300.000 eintk fr v oktber 2006.

Kindle er ekki bara fyrir bkur v einnig er hgt a lesa dagbl og tmarit tkinu og skum ess hvernig tki er upp sett er allt efni sent sjlfkrafa tki fr Amazon um riju kynslar smanet (sendingarkostnaur er innifalinn verinu). Hr er v komi apparat sem hgt er a taka sr hnd vi morgunverarbori til a lesa "blai", enda er hgt a kaupa skrift a flestum helstu dagblum heims: Le Monde, Frankfurter Allgemeine, The Independent, New York Times, Los Angeles Times, Corriere Della Sera, Financial Times, The Wall Street Journal, The International Herald Tribune og svo m telja.

Frir eru ekki sammla um a hvaa hrif Kindle muni hafa bka- og blaamarka. undanfrnum rum hefur mjg halla undan fti hj dagblum vestan hafs og aallega fyrir tilstilli netsins; skyndilega var til dreifilei upplsinga sem er svo miklu drari og skilvirkari en dagabl og bkatgefendur hafa ur ekkt a vi v eiga menn engin svr.

Enn sem komi er a minnsta er ekki svo kja mikill munur veri bka og blaa eftir v hvort maur fr efni pappr ea rafrnu formi oft s erfitt a bera saman vegna tilboa miss konar.
Mnaarskrift a Los Angeles Times kostar annig um 1.200 kr. Kindle (fyrstu tvr vikurnar keypis), en skrift a papprstgfunni er um 1.500 kr. (kynningartilbo).

Sem dmi um bk m taka Breaking Dawn, lokabkina vamprubkar Stephenie Meyer, sem kostar hj Amazon um 1.600 kr. pappr (innbundin), en um 1.200 Kindle-tgfu.

ess m geta a sendingarkostnaur er ekki innifalinn verinu bkum pappr Amazon, en hann er um 500 kr. innanlands (a.m.k. 1.000 kr. til slands). Hann er aftur mti innifalinn veri bkar Kindle-snii (keypis sending yfir 3G-farsmanet).

ll rmantkin sem tengd er papprnum, hrjf hlleg ferin, skrjfi papprnum vi morgunverarbori, lyktin af leurbandinu, myglulykt af gmlum gersemum, velkta kiljan rassvasanum - ekkert af essu skiptir mli v lesendur framtarinnar eru egar ornir vanir v a lesa tlvuskj, lesa vefsur daginn t og daginn inn, og eir hafa ekki bundist pappr smu tilfinningabndum og r kynslir sem brtt hverfa af sjnarsviinu.

pappr hafi haft grarleg hrif sgu Vesturlfu kom hann ekki til sgunnar fyrr en tlftu ld og a var ekki fyrr en upphafi ntjndu aldar a papprsframleisla var svo vlvdd og drt a dreifa upplsingum prenti a dagbl og bkur uru almenningseign.

Munu menn lesa dagbl og bkur srstkum rafbkum? Skiptumst vi bkum tlvupsti? Er 2.000 ra sgu papprs loki? Vi essum spurningum er ekkert augljst svar, en a s sjlfu sr engin sta til a halda dauahaldi papprinn er ekki vst a a veri rafbkur sem hafi vinninginn; a er nefnilega ekkert ml a lesa Laxness farsma.

Firmin greinasafninu " Due Considerations: Essays and Criticism " rir John Updike slugi bkur og mrir pappr eins og gamalla manna er siur; finnst a ferleg tilhugsun a hugsanlega eigi papprinn eftir a fara smu lei og paprusinn.

greinasafninu "Due Considerations: Essays and Criticism" rir John Updike slugi bkur og mrir pappr eins og gamalla manna er siur; finnst a ferleg tilhugsun a hugsanlega eigi papprinn eftir a fara smu lei og paprusinn.
Mli snu til stunings nefnir Updike nokkur atrii sem vi frum mis vi, vi a a htta a nota pappr til a skr texta, a vsu ekkert sem kemur eiginlegum skld- ea friverkum vi, en meal annars glei sem menn hafa af a sj fallega bundnar bkur hillum og a strjka pappr og spjld af mun, bk sem minjagrip og svo m telja.

Bkin Firmin eftir Sam Savage segir fr rottunni Firmin sem elst upp vi a a meta bkur eftir innihaldi eirra, frekar en umbum, .e. hann lrir sem ltill rottugrslingur (rettndi grslingur drykkfelldrar mur) a bkur su hrefni hreiurger, enda br hn grslingunum snum rettn hreiur r Finnegan's Wake, lesandi doranti James Joyce. egar Firmin litli fer san halloka slagnum um spenann (rottur eru me tlf spena) fer hann a narta papprstturnar hreirinu og kemst bragi: bkur eru hinn besti matur.

Svo vindur sgu Firmin fram, hann tur hvert meistaraverki af ru (a er honum til happs a rottufjlskyldan br kjallara fornbkaverslunar), en svo kemur a hann fer a rna textann sunum og ekki verur aftur sni; Firmin fellur gersamlega fyrir innihaldi bkanna og les allt a sem hann kemst yfir (og kemst meal annars a v a oft er brag og fer vikomandi bka bsna lkt inntaki eirra).

msir eir sem fjalla hafa um Firmin hafa haft ori a erfitt hafi veri a komast yfir a a aalsguhetjan s rotta, alla jafna hafi menn eim illan bifur og hjlpar ltt til um s a ra vlesna og fra bkarottu - erfitt s a lta fram hj v a rottur eru rifaleg og illskeytt kvikindi sem bera me sr plgur og anna ge. Rottur eru lka okkarnir sgunni af Despereaux, en msnar hetjur, star og indlar.

DespereauxSagan af Despereaux, The Tale of Despereaux, er bygg samnefndri skldsgu eftir Kate DiCamillo sem fkk Newberry-verlaunin bandarsku fyrir bestu barnabk 2004. Hfupersna bkarinnar er nagdr, lkt og Firmin, en n er a ms og a engin venjuleg ms heldur ms sem ttast ekkert og engan. a skapar elilega mis vandri heimi msanna, v ms eiga vitanlega alltaf a vera eins og ms undir fjalaketti.

Inn sguna af Despereaux, sem var a vinslli kvikmynd og snd var vor, flttast rotta sem er g, svo vond og svo g aftur, hamingjusm prinsessa og hamingjusm ekki-prinsessa, spuveisla og ltubls svo ftt eitt s tali. Despereaux er mli, msin hugpra, sem ekki tekst a skelfa rtt fyrir trekaar tilraunir fjlskyldu hennar og yfirvalda Msalandi. Gengur svo langt a egar hn a lra a naga bkur fer hn a lesa r og tekur steininn r: Despereaux er varpa ystu myrkur. Updike hefi vntanlega kunna a meta a.

(Hlutar af essari langloku birtust Morgunblainu mars og aprl.)

Langdregin leiindi

urftaentara er n svo a oft vera bkur frgar fyrir eitthva allt anna en gi og sumar svo frgar a gin htta a skipta mli. annig er v til a mynda fari me skldsguna miklu Lord of the Rings, eftir J.R.R. Tolkien, sem snara var sem Hringadrttins saga slensku og endai sem bmynd. Bkin hefur noti grarlegrar hylli fjra ratugi og a hn s bi langdregin og leiinleg lkt og kvikmyndirnar sem gerar voru eftir henni.

Undir lok sjunda ratugarins, er g var tningur, var enginn maur me mnnum nema hann hefi lesi Lord of the Rings og eirri tgfu sem var me alla eftirmlana og vibturnar (eftirmlarnir voru sex alls, hver rum leiinlegri, og fjlluu um tmalnu atbura, ttartengsl (vei!), dagsetningar, tilbin tunguml Tolkiens og fleira). a var v ekki undan vikist a lesa bkina og a g hafi snemma komist a v a Tolkien hafi ekki beitt sjlfan sig neinum aga vi samningu bkarinnar, hann var svo amla a r var hlfgerur grautur sem brotinn var upp me langdregnum feralsingum.

Varla er rf a rekja sgur bkarinnar fyrir r, gti lesandi, en hann m lsa eina setningu: Ef ert vondur tapar a vinnir. essi einfaldi (augljsi) sannleikur er svo grafinn orskri rflega tlf hundru sum eins bindis tgfunni, en Tolkien hugist einmitt gefa bkina t einu bindi papprsskortur strsrunum hafi komi veg fyrir a.

g spi a snum tma, egar g var samviskusamlega binn a lesa langlokuna alla og a auki viaukana og skringarnar, a etta hefi hugsanlega geta ori g bk me rkilegri styttingu. Til a mynda hefi mtt draga mjg r landslagslsingum, klippa t endurtekningar og lfabull, fkka aalpersnum og stytta rkilega allar bardagalsingar. r hefi ori gtis bk, kannski 3-400 sur.

Sumir lesa Lord of the Rings reglulega a mr skilst, en eftir skyldulesturinn um 1970 leit g ekki bkina a nju fyrr en g frtti a til sti a kvikmynda hana. Skemmst er fr v a segja a hn hafi lti batna millitinni. landslagslsingarnar fru a vsu ekki eins miki taugarnar mr og forum, en dulspekin bkinni var enn leiinlegri, lfarnir enn tilgerarlegri og rmantkin enn vmnari.

Fyrir nokkru kom t aukin tgfa myndanna riggja tlf DVD-diskum. Myndirnar rjr eru reyndar ekki nema ellefu klukkutmar a lengd (Fruneyti hringsins er hlfur fjri tmi, Turnarnir tveir tlf mntum betur og Hilmir snr heimfullir fjrir tmar og ellefu mntur til), svo a er talsvert af aukaefni boi, en ljsi ess a upprunalegar myndir voru eiginlega ekki anna en lng ferasaga me innskotum af mnnum hetjuleik og teljandi orrustum ar sem menn frmdu teljandi hetjudir m gera r fyrir a vibturnar su meira af v sama.

Draumur minn er s a einhver taki a sr a klippa essi skp saman eina mynd, r ellefu tma langloku veri til ein mynd, tveir tmar ea svo. Mn tillaga er essi: Byrja a klippa t nnast ll bardagaatrii, allar tilvsanir Treebeard og Ent-ana mttu hverfa, burt me Tom Bombadil og hans nttrutilfinningaklm, sleppa mtti Saruman me llu og htta vi heimsknina krna Prancing Pony, stytta til muna langdreginn flking eirra Frodos og Sam, gleyma Gimli og banna Boromir og allt hans slekti og svo m lengi telja. J, svo m gjarnan gleyma lfunum. Algerlega.

Nsta sa

Höfundur

Árni Matthíasson
Árni Matthíasson
Skoðanir á mönnum og málefnum á þessari síðu eru birtar með opnu notendaleyfi. Öllum er heimilt að tileinka sér þær og halda þeim fram sem sínum eigin.
Okt. 2016
S M M F F L
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          

Heimsknir

Flettingar

  • dag (1.10.): 1
  • Sl. slarhring: 2
  • Sl. viku: 24
  • Fr upphafi: 113651

Anna

  • Innlit dag: 1
  • Innlit sl. viku: 21
  • Gestir dag: 1
  • IP-tlur dag: 1

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband